Wanneer heeft uw omgevingsvergunning een AERIUS-berekening nodig?

Kort antwoord: een AERIUS-berekening hoort bij uw omgevingsvergunning zodra uw bouwplan stikstof kan laten neerslaan op een Natura 2000-gebied. De berekening beantwoordt dan één vraag: is uw plan ook een Natura 2000-activiteit, waarvoor u een natuurvergunning nodig heeft? Dat onderzoekt u in de voortoets, met AERIUS Calculator, het rekenprogramma dat de Omgevingsregeling voorschrijft (artikel 4.15). Blijft de uitkomst op elk Natura 2000-gebied op 0,00 mol/ha/jr, zonder salderen, dan is er volgens BIJ12 voor stikstof geen vergunningplicht. Uw gemeente of de provincie (het bevoegd gezag) beslist of dat bewijs volstaat.

Eén aanvraag, meerdere activiteiten

Onder de Omgevingswet vraagt u een omgevingsvergunning aan voor een of meer activiteiten (artikel 5.1 Omgevingswet). Bij een bouwplan kunnen er drie spelen:

• de bouwactiviteit: het bouwen zelf;
• de omgevingsplanactiviteit: bijvoorbeeld als uw plan niet past in het omgevingsplan van uw gemeente;
• de Natura 2000-activiteit: als uw plan significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied.

De AERIUS-berekening gaat over die laatste. Een Natura 2000-activiteit is volgens de wet een project dat "afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied" (bijlage A Omgevingswet). Of dat zo is, kunt u niet op het oog bepalen. Daarvoor is de voortoets, en de AERIUS-berekening is daarvan volgens BIJ12 een belangrijk onderdeel.

Wanneer de berekening nodig is

Stoot uw plan stikstof uit, dan moet u nagaan of het een Natura 2000-activiteit is. Dat geldt ook voor de bouw zelf: sinds de tussenuitspraak van de Raad van State van 2 november 2022 over de bouwvrijstelling tellen de werktuigen en het bouwverkeer weer mee. Daardoor kan ook één woning of een verbouwing om een berekening vragen. De regel in gewone woorden leest u in Wanneer heb ik een stikstofberekening nodig?.

Wat de uitkomst voor uw aanvraag betekent

Overal 0,00 mol/ha/jr, zonder salderen. Dan vormt stikstof volgens BIJ12 geen belemmering voor de omgevingsvergunning voor de Natura 2000-activiteit, en is er voor stikstof geen vergunningplicht. BIJ12 wijst er wel op dat er andere redenen voor een vergunningplicht kunnen zijn, zoals verstoring door verlichting, grondwateronttrekking of trillingen. Meer over het getal leest u in Wat betekent 0,00 mol/ha/jr voor uw vergunning?.

Meer dan 0,00. Dan volgt een nadere beoordeling, en als significante gevolgen niet uit te sluiten zijn een passende beoordeling en een aanvraag voor de Natura 2000-activiteit. Daarvoor schakelt u meestal een ecologisch adviesbureau in. Bestaande stikstof wegstrepen in de voortoets kan niet meer, zie Intern salderen na 18 december 2024.

Moet de berekening bij de aanvraag?

Blijkt uit de voortoets dat uw plan geen natuurvergunning nodig heeft, dan hoeft u die volgens BIJ12 niet ter goedkeuring voor te leggen. BIJ12 raadt wel aan de beoordeling in een rapportage vast te leggen en goed te bewaren, omdat die bij toetsing en handhaving als uitgangspunt kan dienen. Vraag uw gemeente daarom vooraf of zij de berekening bij de aanvraag wil zien. Wil zij dat, lever dan de pdf die AERIUS Calculator maakt ongewijzigd aan. Die pdf is beveiligd en bevat de invoerbestanden als bijlage; volgens AERIUS willen bevoegde gezagen kunnen garanderen dat daarin niets is gewijzigd.

Wie beslist, en hoe lang het duurt

Vraagt u de Natura 2000-activiteit samen aan met de bouwactiviteit, dan is volgens BIJ12 als hoofdregel de gemeente het bevoegd gezag. De gemeente vraagt voor de Natura 2000-activiteit wel advies en instemming aan de provincie. Vraagt u alleen de Natura 2000-activiteit aan, dan beslist in de regel de provincie.

Of er een natuurtoestemming bij hoort, maakt voor uw planning veel uit. Voor een omgevingsvergunning in de reguliere procedure beslist het bevoegd gezag binnen acht weken, eenmaal te verlengen met ten hoogste zes weken (artikel 16.64 Omgevingswet). Maakt de natuurtoestemming deel uit van de aanvraag, dan is de beslistermijn volgens BIJ12 26 weken, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Voor een losse natuurvergunning noemt BIJ12 13 weken, met een mogelijke verlenging van 7 weken. Weet u vóór de aanvraag waar uw plan staat, dan weet u ook welke termijn u kunt verwachten.

Los daarvan: maatregelen op de bouwplaats

Er is nog een stikstofregel die bij de aanvraag hoort, ook als uw berekening op 0,00 uitkomt. Is voor het bouwen een omgevingsvergunning voor een technische bouwactiviteit of een bouwmelding nodig, dan moet wie bouwt adequate maatregelen nemen om de stikstofuitstoot op de bouwplaats te beperken (artikel 7.19a Besluit bouwwerken leefomgeving). Volgens IPLO stuurt u de informatie over die maatregelen gelijktijdig met de aanvraag of melding naar het bevoegd gezag (artikel 7.5c Bbl). Wat er in de bouwfase meetelt, leest u in Stikstofberekening in de bouwfase.

Zo bereidt u de aanvraag voor

1. Kijk in het Omgevingsloket welke activiteiten uw plan heeft en of het past in het omgevingsplan.
2. Laat een AERIUS-berekening maken voor de bouw en het gebruik, of maak die zelf, zie AERIUS-berekening zelf maken of laten maken?.
3. Komt die op 0,00 uit, bewaar de berekening en vraag uw gemeente of zij die bij de aanvraag wil zien.
4. Komt die hoger uit, bespreek dan met een ecologisch adviesbureau of een passende beoordeling nodig is.
5. Spreek met uw aannemer af welke maatregelen u op de bouwplaats neemt, en stuur die mee met de aanvraag of melding.

Wat een AERIUS-berekening kost, leest u op Wat kost een AERIUS-berekening?.

Wilt u eerst weten waar uw plan staat? Vul het adres van uw bouwplan in en zie gratis de uitslag, voor 1 tot 4 woningen of een schuur naar woning, berekend met AERIUS Calculator 2026. Het rapport voor uw aanvraag, met de AERIUS-berekening en de invoerbestanden als bijlage, bestelt u bij een groene uitslag voor € 89 inclusief btw.