Kennisbank

Kort antwoord: u heeft een stikstofberekening nodig als uw bouwplan stikstof kan laten neerslaan op een Natura 2000-gebied, een door Europa beschermd natuurgebied. Dat kan al bij één woning of een verbouwing, omdat graafmachines, kranen en vrachtwagens stikstof uitstoten. Komt de berekening op 0,00 uit, dan bewijst u daarmee dat u geen natuurvergunning voor stikstof nodig heeft. Uw gemeente (het bevoegd gezag) beslist of dat bewijs volstaat.

Waarom ook kleine bouwplannen meetellen

Vanaf 1 juli 2021 gold de bouwvrijstelling: de stikstof van de bouwfase hoefde niet apart te worden onderzocht. Op 2 november 2022 oordeelde de Raad van State in de Porthos-uitspraak dat die regeling in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn. De vrijstelling moet sindsdien buiten toepassing blijven.

Het gevolg: de bouw zelf telt weer mee. Denk aan werktuigen op de bouwplaats, vrachtwagens met materiaal en bestelbussen van de aannemer. Daarna telt ook de gebruiksfase: het autoverkeer van de bewoners en, als die er komt, een gasketel.

De regel in gewone woorden

Stoot uw project stikstof uit die op een Natura 2000-gebied kan neerslaan, dan moet u eerst onderzoeken of u een natuurvergunning nodig heeft. Dat onderzoek heet de voortoets. Een AERIUS-berekening is daarvan een belangrijk onderdeel.

• Blijft de uitkomst overal op 0,00 mol/ha/jr, zonder salderen? Dan vormt stikstof volgens BIJ12 geen belemmering en is er voor stikstof geen vergunningplicht. Bewaar de berekening goed. Meer hierover leest u in Wat betekent 0,00 mol/ha/jr voor uw vergunning?.
• Komt er meer dan 0,00 uit? Dan is een nadere ecologische beoordeling nodig en mogelijk een natuurvergunning. Daarvoor schakelt u meestal een ecologisch adviesbureau in.

De natuurvergunning heet sinds de Omgevingswet officieel "omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit". Het is dezelfde toestemming.

Waarmee u rekent

De wet schrijft het rekenprogramma voor: AERIUS Calculator (artikel 4.15 van de Omgevingsregeling). Sinds 6 oktober 2026 mag bij toestemmingverlening, zoals een vergunning, alleen versie 2026 worden gebruikt.

Of een natuurgebied "dichtbij" is, kunt u niet op het oog bepalen. AERIUS Calculator berekent de bijdrage van elke bron tot maximaal 25 kilometer daarvandaan. Een gebied dat u niet ziet vanuit uw tuin, kan dus toch meetellen.

Stal slopen en de stikstof wegstrepen?

Dat kan niet meer zomaar. Sinds de uitspraken van de Raad van State van 18 december 2024 mag u bestaande stikstofruimte niet meer wegstrepen in de voortoets (intern salderen). Wilt u dat toch, dan heeft u een natuurvergunning nodig. Zie Intern salderen na 18 december 2024.

Wie beslist?

Voor de omgevingsvergunning van een bouwplan is meestal de gemeente het bevoegd gezag. Gaat de aanvraag ook over een Natura 2000-activiteit, dan beslist de gemeente na advies en instemming van de provincie. Een berekening is dus geen vergunning. Het is uw onderbouwing, en het bevoegd gezag beoordeelt of die klopt.

Een tweede, aparte regel op de bouwplaats

Los van de natuurvergunning geldt nog een regel. Is voor het bouwen een omgevingsvergunning voor een technische bouwactiviteit of een bouwmelding nodig, dan moet wie bouwt adequate maatregelen nemen om de stikstofuitstoot op de bouwplaats te beperken (artikel 7.19a Besluit bouwwerken leefomgeving). Welke maatregelen dat zijn, stuurt u mee met de aanvraag of melding. Bespreek dit met uw aannemer.

Zelf kijken waar uw plan staat

Bouwt u 1 tot 4 woningen of maakt u van een schuur een woning? Vul op stikstofnu.nl uw adres in en zie gratis een indicatieve uitslag. Het rapport voor uw aanvraag, met de AERIUS-berekening en de invoerbestanden als bijlage, bestelt u bij een groene uitslag voor € 89 inclusief btw.