Kennisbank

Kort antwoord: sinds 18 december 2024 telt intern salderen niet meer mee bij de vraag óf u een natuurvergunning nodig heeft. Wie wil salderen, heeft dus een natuurvergunning nodig, met een passende beoordeling en strengere voorwaarden.

Voor een gewoon woningbouwplan is de les: reken het project op zichzelf door. Komt dat op 0,00 mol/ha/jr uit, dan is de berekening uw bewijs dat u geen natuurvergunning voor stikstof nodig heeft. Uw gemeente (het bevoegd gezag) beslist of dat bewijs volstaat.

Wat intern salderen is

Bij intern salderen streept u de stikstof van een nieuw project weg tegen wat er op dezelfde locatie al was toegestaan. Die oude, toegestane situatie heet de referentiesituatie. Een klassiek voorbeeld: een stal slopen en er een woning voor terugbouwen, en de stikstof van de woning wegstrepen tegen die van de stal.

Wat de Raad van State besliste

Op 18 december 2024 deed de Afdeling bestuursrechtspraak uitspraak over Rendac Son en de Amercentrale. De kern, in de woorden van de Raad van State: intern salderen mag niet meer worden betrokken in de voortoets, wel bij de vraag of een natuurvergunning kan worden verleend.

Wat dat in de praktijk betekent:

• In de voortoets telt alleen het project op zichzelf. Een vergelijking met de oude, vergunde situatie mag daar niet meer.
• Salderen kan alleen nog in de passende beoordeling, de uitgebreide ecologische toets bij een vergunningaanvraag. Volgens de Raad van State is er bij salderen "bijna altijd" een vergunningplicht.
• Strengere voorwaarden. Intern salderen kan alleen als aan het additionaliteitsvereiste is voldaan: de stikstofruimte die u inzet, mag niet ook nodig zijn om de natuur te behouden, te herstellen of verslechtering te voorkomen.
• Minder ruimte uit oude milieutoestemmingen. Heeft een bedrijf geen natuurvergunning maar wel een milieuvergunning of vergelijkbare toestemming, dan telt alleen mee wat vergund én feitelijk aanwezig is. Structureel onbenutte ruimte telt niet meer mee.
• Direct van toepassing, ook op lopende procedures.

De voorwaarden voor intern en extern salderen zijn daarmee nagenoeg gelijk.

Ook bij woningbouw op landbouwgrond

Op 28 mei 2025 trok de Raad van State dezelfde lijn door naar woningbouw op voormalige landbouwgrond. Bij een project in Egmond aan den Hoef was in de voortoets gesaldeerd met het bemesten dat zou stoppen. Dat mag niet: ook intern salderen met algemene regels voor bemesten hoort in de passende beoordeling.

Wat nog wel kan

• Rekenen met het project op zichzelf. Komt uw plan zonder salderen op 0,00, dan is er voor stikstof geen vergunningplicht (BIJ12). Zie Wat betekent 0,00 mol/ha/jr?.
• Salderen in een vergunningaanvraag. Met een passende beoordeling, onderbouwde referentiesituatie en additionaliteit. Dit is werk voor een ecologisch adviesbureau.
• Provinciaal beleid volgen. Volgens de Raad van State kunnen provincies nu ook beleid voeren over intern salderen; kijk naar de regels in uw provincie.

Overgangsregeling voor eerdere projecten

Voor activiteiten die met intern salderen fysiek zijn gestart tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2025, geldt een overgangsperiode tot 1 januari 2030. Provincies kunnen in die periode niet handhaven op het ontbreken van een natuurvergunning. Maatwerkvoorschriften zijn wel mogelijk.

Wat dit betekent voor uw bouwplan

1. Reken eerst het nieuwe plan op zichzelf door, zonder iets weg te strepen.
2. Blijft het op 0,00? Dan is salderen niet nodig.
3. Komt er meer uit? Kijk dan eerst naar het ontwerp en de uitvoering en reken het aangepaste plan opnieuw door. Lukt het niet, dan volgt een vergunningstraject met een adviesbureau.

Gaat het om een schuur of stal die plaatsmaakt voor een woning? Lees Wanneer heb ik een stikstofberekening nodig?.

Uw plan zonder salderen doorrekenen

StikstofNu rekent alleen met wat er nieuw gebeurt en saldeert niet. Op stikstofnu.nl ziet u gratis een indicatieve uitslag voor 1 tot 4 woningen of schuur naar woning. Het rapport voor uw aanvraag, met de AERIUS-berekening en de invoerbestanden als bijlage, bestelt u bij een groene uitslag voor € 89 inclusief btw.