Stikstof berekenen voor een woning of schuur naar woning

Kort antwoord: voor een nieuwe woning of een schuur die een woning wordt, berekent u de stikstof van twee fasen. De aanlegfase is de bouw of verbouwing: de werktuigen op de bouwplaats en het bouwverkeer. De gebruiksfase is wat er daarna blijft: het verkeer van de bewoners en een eventuele gasketel. Blijft de uitkomst op elk Natura 2000-gebied op 0,00 mol/ha/jr, zonder salderen, dan heeft u volgens BIJ12 voor stikstof geen natuurvergunning nodig. Uw gemeente of de provincie (het bevoegd gezag) beslist of dat bewijs volstaat. Let bij een schuur vooral op één ding: het oude gebruik, zoals dieren die er stonden, mag u in de voortoets niet wegstrepen tegen de nieuwe woning.

Waarom ook één woning meetelt

Sinds de tussenuitspraak van de Raad van State van 2 november 2022 mag de bouwvrijstelling niet meer worden toegepast. De stikstof van de bouw telt dus mee, ook bij één woning. Of een Natura 2000-gebied ver genoeg weg ligt, ziet u pas in de berekening. Meer over de regel leest u in Wanneer heb ik een stikstofberekening nodig?.

Wat meetelt bij een nieuwe woning

Aanlegfase

• graafwerk en grondverzet, bijvoorbeeld met een graafmachine of shovel;
• een kraan of ander werktuig op de bouwplaats, en een aggregaat als dat draait;
• vrachtwagens en bestelbussen van en naar de bouwplaats.

Gebruiksfase

• het autoverkeer van de bewoners en bezoekers;
• de verwarming, als die stikstof uitstoot.

Over de verwarming is de Instructie gegevensinvoer duidelijk: nieuwbouwwoningen worden standaard niet meer op het gasnet aangesloten en hebben daardoor in beginsel geen NOx-uitstoot. Bij gasloze woningen kan meestal een emissiefactor van 0 worden gehanteerd, tenzij er een aparte energiebron komt. Ammoniak (NH3) hoeft u voor woningen niet te berekenen (paragraaf 10.1). Het verkeer neemt u mee tot het is opgenomen in het heersende verkeersbeeld (paragraaf 2.5.2).

Wat anders is bij schuur naar woning

Vaak minder graafwerk. Blijft de schuur staan, dan is de aanlegfase meestal kleiner: minder grondverzet en minder vrachten. Wat er wel gebeurt, telt mee.

Sloop telt ook. Breekt u een deel af, dan horen de werktuigen en de afvoer van het sloopafval bij de aanlegfase. Is voor het slopen een sloopmelding nodig, omdat er naar redelijke inschatting meer dan 10 m3 sloopafval vrijkomt, dan geldt daarbij ook de plicht om de stikstofuitstoot te beperken (artikel 7.19a Besluit bouwwerken leefomgeving).

Het oude gebruik streept u niet weg. Stonden er vroeger dieren in de schuur, dan kunt u die stikstof in de voortoets niet verrekenen met de nieuwe woning. Dat heet intern salderen en daarvoor heeft u sinds 18 december 2024 een natuurvergunning nodig. Volgens BIJ12 kijkt u in de voortoets alleen naar de gevolgen van het nieuwe plan op zichzelf. Zie Intern salderen na 18 december 2024.

Een tweede vergunningvraag. Een schuur die een woning wordt, krijgt een ander gebruik. Of dat past in het omgevingsplan van uw gemeente, of dat u een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit nodig heeft (artikel 5.1 Omgevingswet), ziet u in het Omgevingsloket. Splitst u een bestaande woning in meer woningen, lees dan Stikstof bij woningsplitsing: wat moet u berekenen?.

Welke gegevens u nodig heeft

• het adres en de plek van de bouwplaats;
• per werktuig: de draaiuren (stationair en belast samen), het vermogen en de stageklasse (Instructie, paragraaf 8.1.2);
• het aantal vrachten en bestelbusritten tijdens de bouw;
• het aantal woningen en hoe ze worden verwarmd.

Keuzes die het verschil maken

All-electric. Zonder gasketel valt de verwarming uit de berekening.

De machines. Volgens TNO valt een moderne dieselmachine tussen 56 en 560 kW (Stage IV of V) in de schoonste categorie. Kleine machines onder de 56 kW hebben geen SCR-katalysator en vallen ook als Stage V in een hogere categorie. Volgens het rekenvoorbeeld van TNO stoot een machine met een oude Stage II-motor bij hetzelfde vermogen en dezelfde draaiuren ruim vijf keer zoveel NOx uit als een Stage IV-machine. Vraag uw aannemer daarom welke machines hij inzet. Hoe dat verschil ontstaat, leest u in Stikstofberekening in de bouwfase.

Minder vrachten en minder draaiuren. Elke rit en elk uur telt mee.

Kiest u elektrisch bouwmaterieel om de stikstof omlaag te krijgen, dan kan dat volgens BIJ12 een mitigerende maatregel zijn. Die mag niet meetellen in de voortoets, alleen in een passende beoordeling. Uw gemeente of de provincie beoordeelt hoe dat bij uw plan ligt.

Wat de uitkomst betekent

Overal 0,00 mol/ha/jr, zonder salderen: volgens BIJ12 is er voor stikstof geen vergunningplicht. Bewaar de berekening bij uw aanvraag. Zie Wat betekent 0,00 mol/ha/jr voor uw vergunning?.

Meer dan 0,00: kijk eerst of uw plan anders kan, bijvoorbeeld met andere machines of minder vrachten, en reken opnieuw. Blijft er meer dan 0,00 over, dan is een nadere ecologische beoordeling nodig en mogelijk een natuurvergunning. Daarvoor schakelt u meestal een ecologisch adviesbureau in.

Wat een berekening voor een woning of schuur naar woning kost, leest u op Wat kost een AERIUS-berekening?.

Voor 1 tot 4 nieuwe woningen en voor schuur naar woning heeft StikstofNu een standaardplan, met de werktuigen, vrachten en het verkeer vooraf ingevuld; de waarden en hun bronnen staan op de pagina uitgangspunten. Vul het adres van uw bouwplan in en zie gratis de uitslag, en pas aan wat bij uw plan anders is. Het rapport voor uw aanvraag, met de AERIUS-berekening en de invoerbestanden als bijlage, bestelt u bij een groene uitslag voor € 89 inclusief btw.