Wat is AERIUS Calculator?

Kort antwoord: AERIUS Calculator is het online rekenprogramma waarmee u berekent hoeveel stikstof een plan of project laat neerslaan op Natura 2000-gebieden. Het programma rekent de uitstoot (emissie) van uw bronnen om naar neerslag (depositie) op stikstofgevoelige natuur, per hectare. De uitkomst is in mol per hectare per jaar. Wie wil bepalen of een natuurvergunning nodig is, moet ermee rekenen; dat staat in artikel 4.15 van de Omgevingsregeling. Zelf gebruiken is gratis.

Wat AERIUS Calculator berekent

Volgens AERIUS berekent Calculator aan de hand van modellen welke stikstofemissie uw project heeft en welke depositie daardoor plaatsvindt. AERIUS noemt als voorbeeld de stikstofdepositie van een nieuwe woonwijk, "inclusief de verkeersaantrekkende werking tijdens de bouw". U voert de bronnen in, zoals werktuigen, vrachtwagens, verkeer of een stal, en Calculator berekent hoe die stikstof zich door de lucht verspreidt.

Het gaat om twee stoffen: stikstofoxiden (NOx) en ammoniak (NH3). Of een stuk natuur meetelt, bepaalt de som van die twee.

Hexagonen van een hectare

Calculator rekent niet voor elke vierkante meter. Volgens het handboek bij AERIUS Calculator 2026 berekent AERIUS de depositie op vaste rekenpunten, waarbij het resultaat geldt voor een oppervlakte van één hectare rond dat punt. Op de kaart ziet u die hectares als zeshoeken: hexagonen. Een hexagoon van 1 ha heeft zijden van ongeveer 62 meter.

De berekening loopt standaard over een vast raster van die hexagonen. Zo ziet u per stuk stikstofgevoelige natuur in een Natura 2000-gebied welke bijdrage uw plan levert.

De rekenafstand van 25 kilometer

Calculator rekent tot een maximale afstand van 25 km van een emissiebron. Volgens het handboek betekent dat: voor elk rekenpunt worden alleen emissies meegenomen van bronnen die binnen 25 km van dat punt liggen. Bij een weg telt alleen het deel binnen 25 km. Die grens geldt volgens het handboek voor individuele projectberekeningen voor toestemmingverlening; bij het berekenen van de totale depositie voor de landelijke monitoring wordt geen maximale rekenafstand toegepast.

De 25 km is een rekenafstand, geen vrijstelling. Ligt uw bouwplek verder weg, maar rijdt het bouwverkeer dichter langs de natuur, dan kan dat verkeer wel meetellen. Hoe ver uw adres van stikstofgevoelige natuur ligt, ziet u gratis op de stikstofkaart.

De uitkomst: mol per hectare per jaar

Calculator toont de bijdrage van uw plan in mol stikstof per hectare per jaar, met twee decimalen. Volgens BIJ12 geldt: is op geen enkel Natura 2000-gebied de bijdrage hoger dan 0,00 mol/ha/jr, en is er niet gesaldeerd, dan vormt stikstof geen belemmering en is er voor stikstof geen vergunningplicht. Komt er meer uit, dan is een nadere ecologische beoordeling nodig en mogelijk een natuurvergunning. Wat 0,00 precies betekent, leest u in Wat betekent 0,00 mol/ha/jr voor uw vergunning?. Waarom een waarde die als 0,00 wordt getoond toch kan meetellen, leest u in Rekenkundige ondergrens stikstof.

Volgens AERIUS kunnen de berekende waarden enkele tientallen procenten afwijken van de werkelijke depositie. Omdat de depositie steeds op dezelfde manier wordt berekend, vallen de systematische fouten volgens AERIUS tegen elkaar weg.

Een versie per jaar

AERIUS wordt elk jaar geactualiseerd met nieuwe gegevens over uitstoot en neerslag en nieuwe wetenschappelijke inzichten. De versie 2026 is beschikbaar sinds 6 oktober 2026. Volgens AERIUS schrijft de Omgevingsregeling voor dat sindsdien bij toestemmingverlening alleen AERIUS Calculator 2026 mag worden gebruikt. Voor lopende procedures kan dat betekenen dat een nieuwe berekening nodig is. Tussen de jaarversies door verschijnen soms kleinere releases, zoals versie 2025.3 op 14 april 2026.

Calculator, Connect en Monitor

AERIUS bestaat uit meer producten. Drie die u tegenkomt:

• AERIUS Calculator is de rekenmachine voor de bijdrage van een plan of project. Daarmee maakt u de berekening voor een voortoets of vergunningaanvraag.
• AERIUS Connect koppelt andere computersystemen direct aan het rekenhart van AERIUS, zonder de schermen van Calculator. Volgens AERIUS is dat bedoeld voor wie bijvoorbeeld meer dan 5.000 bronnen wil doorrekenen of eigen werkprocessen wil automatiseren.
• AERIUS Monitor laat de totale stikstofbelasting op de beschermde natuurgebieden zien en waar die vandaan komt. Monitor gaat dus over de stikstof die er al ligt, niet over de bijdrage van uw plan.

Daarnaast zijn er AERIUS Check, voor de aanpak piekbelasting, en AERIUS Register, waarmee bevoegde gezagen stikstofruimte uit stikstofbanken toedelen.

Wie AERIUS maakt

Volgens aerius.nl werken voor de inzet van AERIUS onder andere provincies, ministeries, het RIVM, het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en het Landelijk Informatiepunt Stikstof en Natura 2000 van BIJ12 samen. AERIUS wordt sinds 2015 gebruikt, sinds 1 januari 2024 onder de Omgevingswet. Met vragen over het programma kunt u terecht bij de helpdesk van dat informatiepunt.

StikstofNu is onafhankelijk en niet verbonden aan AERIUS, het RIVM of de overheid. Wij rekenen met AERIUS Calculator via AERIUS Connect.

Zelf rekenen of laten rekenen

AERIUS Calculator is voor iedereen toegankelijk, en zelf rekenen kan. Het lastige zit in de invoer: welke werktuigen, hoeveel draaiuren, welke emissieklasse, hoeveel verkeer. Wat u daarvoor nodig heeft en waar het vaak misgaat, leest u in AERIUS-berekening zelf maken of laten maken?. Hoe de bouwfase in de berekening gaat, leest u in Stikstofberekening in de bouwfase.

Bouwt u 1 tot 4 woningen of maakt u van een schuur een woning? Vul op stikstofnu.nl uw adres in en zie gratis een indicatieve uitslag van de AERIUS-berekening voor bouw en gebruik. Het rapport voor uw aanvraag, met de AERIUS-berekening en de invoerbestanden als bijlage, bestelt u bij een groene uitslag voor € 89 inclusief btw.