AERIUS-berekening voor aanbouw, uitbouw of dakkapel: nodig?

Kort antwoord: misschien. Ook bij een aanbouw, uitbouw of dakkapel kunnen graafmachines, kranen en vrachtwagens stikstof laten neerslaan op een Natura 2000-gebied. Sinds de uitspraak van de Raad van State van 2 november 2022 telt de bouw daarbij weer mee. Of uw gemeente bij de aanvraag een AERIUS-berekening wil zien, verschilt per gemeente. Dat uw aanbouw vergunningvrij is, haalt de vraag over de natuur niet weg: die blijft bij u liggen. Komt een berekening op elk Natura 2000-gebied op 0,00 mol/ha/jr uit, zonder salderen, dan is er volgens BIJ12 voor stikstof geen vergunningplicht.

Waarom ook een kleine klus meetelt

Tot november 2022 hoefde de stikstof van bouwwerkzaamheden niet apart te worden onderzocht. Die regel heette de bouwvrijstelling. In de Porthos-zaak concludeerde de Raad van State dat de bouwvrijstelling "is gebaseerd op een niet toereikende generieke voortoets" en daarom buiten toepassing moet blijven (ECLI:NL:RVS:2022:3159, overweging 49). Volgens de uitspraak wordt sindsdien teruggevallen op de systematiek zoals die zonder de vrijstelling gold: een voortoets en zo nodig een passende beoordeling.

Voor een aanbouw betekent dat: de werktuigen op de bouwplaats en het bouwverkeer van en naar uw adres horen in de beoordeling. Hoe dat in de berekening gaat, leest u in Stikstofberekening in de bouwfase.

Vraagt de gemeente erom?

Dat hangt van uw gemeente af, en gemeenten pakken het verschillend aan. Twee voorbeelden uit Noord-Holland:

• Hollands Kroon verdeelt de gemeente in groene, gele, oranje en rode gebieden. Voert u als particulier bouwactiviteiten uit, zoals een dakopbouw, woninguitbreiding, dakkapel, garage of overkapping, en werkt uw aannemer met Stage IV-materieel of nieuwer, dan hoeft u in de groene, gele en oranje gebieden geen AERIUS-berekening te laten maken, binnen het aantal woningen dat per kleur geldt. In de rode gebieden is voor de bouw van woningen altijd projectspecifiek onderzoek nodig.
• Texel kent gele, oranje, rode en paarse gebieden. In de rode en paarse gebieden moet u altijd een AERIUS-berekening aanleveren, ook voor een dakkapel, woninguitbreiding, garage of overkapping.

Beide gemeenten schrijven dat er bij een bezwaar alsnog om een berekening kan worden gevraagd, en dat u die dan moet aanleveren. Werkt uw aannemer met ouder materieel, dan is er volgens beide gemeenten wel een stikstofonderzoek nodig. Andere gemeenten hebben zo'n regeling niet of vragen in alle gevallen een berekening. Welke regels uw gemeente publiceert, leest u in Bouwen zonder stikstofberekening: wanneer kan dat?. Hoe dicht uw gemeente bij stikstofgevoelige natuur ligt, ziet u op stikstof per gemeente.

Vergunningvrij bouwen en de natuur

Veel dakkapellen en kleine aanbouwen zijn vergunningvrij. Volgens IPLO is een dakkapel voor het technische deel van het bouwen altijd vergunningvrij (artikel 2.27 Besluit bouwwerken leefomgeving). Voor het ruimtelijke deel hangt het af van de plek op het dak en van het omgevingsplan. Of u een vergunning nodig heeft voor het bouwen, ziet u met de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.

Dat zegt alleen iets over het bouwen. De Natura 2000-activiteit is een aparte activiteit in de Omgevingswet (artikel 5.1, eerste lid, onder e). IPLO noemt de gevallen waarin die activiteit vergunningvrij is: als een andere wet of een programma haar toestaat, of als de Omgevingsregeling of een omgevingsverordening haar aanwijst. Vergunningvrij bouwen staat daar niet bij.

Daar komt bij: volgens BIJ12 controleert de gemeente sinds 1 januari 2024 niet meer of er ook een vergunning voor een Natura 2000-activiteit nodig is. Die verantwoordelijkheid ligt bij de initiatiefnemer. Bouwt u vergunningvrij, dan ziet de gemeente uw plan vaak helemaal niet. Niemand vraagt dan om een berekening, maar de vraag of uw bouw stikstof laat neerslaan op een Natura 2000-gebied blijft wel bestaan.

Klein werk, kleine uitkomst?

Vaak is een aanbouw of dakkapel snel klaar en komen er weinig machines aan te pas. BIJ12 schrijft dat de kans op een uitkomst zonder significante gevolgen toeneemt naarmate de stikstofneerslag klein en van korte duur is. Maar een vaste grens is er niet. Volgens BIJ12 is er "geen algemene lijn dat deposities van een bepaalde omvang nooit effect hebben". De grens waar u nu aan toetst is 0,00 mol/ha/jr; een vastgestelde rekenkundige ondergrens is er niet, zie Rekenkundige ondergrens stikstof.

Of uw klus op 0,00 uitkomt, hangt af van de werktuigen, hun draaiuren en emissieklasse, het aantal vrachten en de afstand tot stikstofgevoelige natuur. Alleen een AERIUS-berekening laat zien waar uw plan uitkomt. Blijft die overal op 0,00, bewaar haar dan goed: BIJ12 raadt aan de voortoets vast te leggen, omdat die bij toezicht als uitgangspunt kan dienen. Wat 0,00 betekent, leest u in Wat betekent 0,00 mol/ha/jr voor uw vergunning?.

Een aparte regel op de bouwplaats

Los van de natuurvergunning geldt de emissiereductieplicht: wie bouwt, neemt adequate maatregelen om de stikstofuitstoot op de bouwplaats te beperken (artikel 7.19a Bbl). Volgens IPLO geldt die plicht alleen als voor het bouwen een omgevingsvergunning voor een technische bouwactiviteit of een bouwmelding nodig is. Is uw aanbouw voor het technische deel vergunningvrij, dan geldt deze plicht niet. De Natura 2000-vraag blijft wel.

Zelf kijken

Op de stikstofkaart ziet u gratis hoe ver uw adres van stikstofgevoelige natuur ligt.

Op stikstofnu.nl vult u het adres van uw bouwplan in en ziet u gratis een indicatieve uitslag voor de plannen die u daar kunt kiezen, zoals 1 tot 4 nieuwe woningen of een schuur die woning wordt. Het rapport voor uw aanvraag, met de AERIUS-berekening en de invoerbestanden als bijlage, bestelt u bij een groene uitslag voor € 89 inclusief btw.